En nu doorpakken, met vertrouwen in de goedheid van de ander én jezelf!

In mei schreef ik een blog over hoe ik de coronacrisis ervaarde. De titel “Wordt het ooit weer business as usual? ik hoop het niet.” Mijn kernboodschap: veranderen is réte moeilijk! Veranderen vergt lef. Het vergt dat we ons kwetsbaar moeten durven op te stellen, angsten loslaten en hier niet op (ver)oordelen. Elkaar niet afrekenen op het hebben van onzekerheden. Dat geldt niet alleen voor de coronacrisis maar ook voor de klimaatcrisis. Hoe gaat het nu 5 maanden later? We vallen terug in korte termijn denken. Dat MOET anders!

We hebben de aarde niet gekregen van onze
ouders, maar te leen van onze kinderen!

Inmiddels zijn we 5 maanden verder. Staan we aan de vooravond van de 2e coronagolf in ons land met opnieuw veel onzekerheid. Zie ik mensen, overheden en bedrijven reageren op de gevolgen van de 1e coronagolf. Vervallen we terug in oude reflexen en korte termijn risicoafwegingen. Focussen we op bedrijfszekerheid en proberen we de overheidsfinanciën, zeker op lokaal niveau, zo goed en kwaad als mogelijk op orde te houden. Begrijp me niet verkeerd ik herken de reflex, ook bij mezelf. Als het spannend wordt, val je terug op dat wat je kent. Dan vertoon je risicomijdend gedrag en focus je op de korte termijn. Logisch, maar daar zit nu net het probleem als het gaat om klimaatverandering. Klimaatverandering is geen korte termijn probleem en kent ook geen korte termijn oplossing. Voor klimaatverandering moeten we een lange adem hebben en consequent zijn. Consequent in prioritering en niet door het eerste “coronabriesje” onze prioriteiten veranderen.

Zowel voor corona- als de klimaatcrisis geldt: je lost het alleen samen op. Gedragsverandering bij iederéén is daarin cruciaal. Hoe we omgaan met de opgelegde, oh nee excuus, dringend geadviseerde coronamaatregelen, geeft voor de overheid een spoedcursus gedragsverandering en een spiegel voor alle burgers. Ten opzichte van de coronacrisis lijkt het klimaatprobleem niet urgent. Niets is minder waar. Waar coronacijfers dagelijks zichtbaar maken wat de gevolgen zijn, is klimaatverandering een sluipmoordenaar. Een sluipmoordenaar met gegarandeerd meer doden en grotere sociale, ecologische én zelfs economische gevolgen. Een sluipmoordenaar die nooit gearresteerd of veroordeeld wordt. Dat maakt gedragsverandering voor klimaatcrisis nog lastiger.

Waarderen we wel de juiste dingen? De keuze om nu extra coronamaatregelen te nemen is een keuze om de gezondheid van de huidige Nederlanders op 1 te zetten. Dat klinkt logisch, maar deze keuze heeft gevolgen op andere vlakken. En dan doel ik niet op minder economische groei (oud denken). Ik doel allereerst op vereenzaming, verlies van sociale waarden, verlies van inclusiviteit en ja ook klimaatverandering. Wanneer we uit de waan van de dag stappen en ons echt op de langere termijn richten, dan ervaren we opeens allemaal andere dingen als belangrijker. En voor de kapitalisten onder ons: Klimaatschade kost de wereldeconomie nu al tientallen miljarden euro’s per jaar. De klimaatverandering nu aanpakken maakt de totale rekening véél goedkoper. Dus: Waarderen we wel de juiste dingen? 

Ik blijf bij mijn eerdere opmerking ‘never waste a good crisis’. Elke crisis, zo ook de coronacrisis, zorgt voor een (extra) kans voor verandering. Gelukkig vind ik dat niet alleen. Von der Leyen gaf een van de betere Brusselse Troonredes: ‘Laten we de verandering aangrijpen voor ze ons grijpt’. De EU grijpt de coronacrisis aan om tot een meer groener en socialer Europa te komen. Dit wil de EU vormgeven met een nieuw herstelfonds van maar liefst 750 miljard euro dat voor een groot deel is bestemd aan economische projecten met “zeer strikte groene eisen.” Er valt vast van alles over dit herstelfonds op te merken maar mijn conclusie is. Er komt “veel” geld voor een nieuwe duurzame (circulaire) samenleving. We zitten midden in de uitdaging om deze en andere vergelijkbare geldstromen in goede banen te lijden. Daar ligt een verantwoordelijkheid voor vele van ons: overheden, bedrijven en burgers. Wees je bewust van die verantwoordelijkheid. Ga opzoek naar een nieuwe waardering van dingen met een focus op de lange termijn en niet alleen in de waan van de (corona)dag. Zoek (nieuwe) geldstromen en ga niet zomaar bezuinigen of minder investeren in een groenere samenleving.

Maar met geld alleen kom je er niet. Zoals gezegd urgentiebesef en gedragsverandering zijn ook cruciaal. Ik ben daarbij steeds meer doordrongen dat de mens van nature geneigd is het goede te doen. We zijn echter sterk geconditioneerd om uit te gaan van het slechte. We zijn bang dat de ander profiteert van onze goedheid met als gevolg dat we zelf niet handelen vanuit de goede intenties die we in basis wel hebben1. Dat staat (de snelheid van) verandering in de weg. Daarmee blijft mijn boodschap eigenlijk ongewijzigd! Veranderen vergt lef. Het vergt dat we ons kwetsbaar moeten durven op te stellen, angsten loslaten en hier niet op (ver)oordelen.

Terug naar mijn wereld, de wereld van de techniek en het ontwerpen, bouwen en onderhouden van infrastructuur zoals bruggen, wegen en tunnels. De wereld van het zo goed mogelijk omgaan met de (natuurlijke) grondstoffen die moederaarde ons gegeven heeft. Het kabinet kondigde op Prinsjesdag aan 1,9 miljard euro extra te investeren in het onderhoud aan wegen en het spoor met tegelijk de boodschap dit op zo’n duurzame en circulaire wijze te doen. Laten we als bouwsector, overheid en bedrijven, deze handschoen oppakken en de komende jaren echt een grote sprong te maken naar een circulaire bouweconomie. Door te doen, door lef te hebben, kwetsbaar te zijn en tegelijk vertrouwen te hebben in de goedheid van de ander én jezelf. 😉

1 Leestip: De meeste mensen deugen, Rutger Bregman

© 2020 . Powered by WordPress. Theme by Viva Themes.